فيروز ميرزا فرمانفرما
43
سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
اين امر براى خود وى كه حكمران اين نواحى نيز بوده ، ضرورت بيشترى داشته ، چراكه مىتوانسته در صورت لزوم از اين اطلاعات كمك بگيرد . چنانچه وى در قسمتى از همين سفرنامه مىنويسد : « منزل چهارم تهرود است و مسافت اين منزل هشت فرسخ سنگين است و دو راه دارد ، يك راه آنطورى است كه درشكه و كالسكه مىرود صحراست و آبش شور مىباشد ، . . . و راه ديگر آن از رودخانه است كه جنگل معتبر مىباشد ، . . . آبادى ندارد مگر ايلات گوسفند دارد و از طايفهء دوم كه قراچى باشد سه خانه چهار خانه در هرنقطه مسكن براى خود قرار داده قشلامش مىكنند . . . » « 1 » و در جاى ديگر مىنويسد : « در دامنهء سمت جنوبى اين كوه ( مزار ) دويست دربخانهء ايلات از بلوچ و ناروئى و ياراحمد زهى و شاد على برجى مىباشند و مسكن سعيد خان و مدد خان بلوچ در آنجا است . . . » « 2 » فيروز ميرزا اين سفر را از كرمان آغاز و تا مناطق و منزلگاههايى از سيستان و بلوچستان ادامه داد . او اين سفر را به همراه درد و رنجى كه از پا داشت به پايان برد . او با درايت نقطه نظرات خود را در هرقسمت توضيح و شرح داده است . همچنين به اوضاع و احوال اجتماعى و وضعيت معيشت مردم نيز توجه داشته است ، و در قسمتى در سفرنامهاش دربارهء فقر اين ايالت و كمك به مردم سخن رانده است . وى در بخشهايى از سفرنامه در بارهء شكايات مردم و رسيدگى به آنها نيز مطالبى نوشته است . فيروز ميرزا نصرت الدوله ( فرمانفرما ) پس از پايان اين دورهء حكمرانى خود در كرمان ، به دار الخلافه بازگشت و 5 سال بعد از آن ، در تاريخ 29 ربيع الاول 1303 ق / 1885 م . در تهران درگذشت .
--> ( 1 ) . اتحاديه ، سفرنامه كرمان و . . . ، ص 5 ( 2 ) . همانجا ، ص 21 .